Lynx in de media 

maart 2017

PNKV BULLETIN  Interview met Julia van de Graaff /

BIULETYN PNKV  Wywiad z Julią van de Graaff

2 december 2016

OMROEP ZEELAND 'Zeeuwse Vrouwen'beginnen voor zichzelf

MIDDELBURG- Actrices Gonny Gaakeer en Julia van de Graaff trokken met Zeeuwse Vrouwen 1 en 2 duizenden Zeeuwen naar het theater. Ze maakten die muzikale voorstellingen samen met Het Theaterproductiehuis Zeelandia in Middelburg rondom het boek Zeven Zeeuwse Vrouwen van Kees Slager. 

Eerste onafhankelijke voorstelling
Dit jaar begonnen ze voor zichzelf en richtten de theatergroep Lynx op. Nu treden ze op door heel het land met hun eerste onafhankelijke voorstelling De Tweede Wereld

De Tweede Wereld
Hun eerste voorstelling als theatergroep Lynx is wederom een muzikale voorstelling. De Tweede Wereld is een verhaal over vriendschap en verraad van twee vrouwen achter het voormalige IJzeren Gordijn, die ieder op hun eigen manier vechten voor een beter bestaan. 

lijn

1 december 2016

PZC  Theatergroep Lynx verbeeldt de kwetsbaarheid van vrijheid

Wat gezondheid is, besef je pas als je wat meer mankeert dan een griepje. Met vrijheid gaat het net zo. Theatergroep Lynx verhaalt over vrijheid en verraad in de voorstelling 'De Tweede Wereld'.

Het begrip vrijheid houdt Gonny Gaakeer en Julia van de Graaff, die dit voorjaar nog schitterden in Zeeuwse Vrouwen 2, erg bezig. Gonny liep al een paar jaar rond met een (waargebeurd) verhaal over een Duitse vrouw, Monika, die werkte voor de Stasi. Een vrouw, die in naam van 'de vrijheid' (maar welke dan?) bereid was om anderen aan te geven.

Julia van de Graaff had al vanaf haar kindertijd bij haar familie in Polen geproefd van de grauwe sfeer in het Oostblokland. Van allerlei propaganda, die leugens voor waarheid moest verkopen. Van het ijzig zwijgen van (groot)vaders over bolsjewieken- en Stalinterreur. Van ruw neergeslagen opstanden. Toen Julia aan haar Poolse tante vertelde dat ze samen met Gonny iets met al die verhalen wilde gaan doen, kwam die tante met een bekentenis. Want ook communistisch Polen had een inlichtingendienst, de UB.

Deze twee verhalen vormen de basis van theatervoorstelling De Tweede Wereld. Verhalen die komen uit de communistische IJzeren Gordijntijd (1945-1989), waarin de landen van het Oostblok (ook wel de Tweede Wereld genoemd) zuchtten onder keiharde communistische partijdiscipline. Wie als een 'niemand' opgroeit, kan binnen de Staatssicherheit (Stasi) in Oost-Duitsland een belangrijk 'iemand' worden waarnaar geluisterd wordt. Zo verging het Monika. Zij moest infiltreren in twee verdachte actiegroepen. Maar ondervond er zoveel vriendschap en gedeeld idealisme, dat het haar wel moest verwarren. En na de val van de Berlijnse muur in 1989 wordt zij 'opgegeten door haar spijt', aldus Gonny Gaakeer.

Poolse Anna vergaat het anders. Er wordt van haar net als van iedereen nadrukkelijk verwacht dat zij haar landgenoten wil bespioneren. Zij probeert zich onder de UB uit te wringen, en drukt en verspreidt ondertussen een illegale editie van de roman 1984 van George Orwell. Een ander verhaal dus, maar met dezelfde verwarring en schaamte tot gevolg.

Vriendinnen

Twee slachtoffers van Monika zijn later hun verraadster gaan opzoeken. Ze waren niet alleen alle drie lid van de Oost-Duitse actiegroep Vrouwen voor Vrede. Ze waren toch ook vriendinnen? De werkelijkheid blijkt veel complexer, held en verrader kunnen in één lichaam huizen, dader en slachtoffer óók. Dat alles legden de slachtoffers vast in het boek Geschützte Quelle. Dat was het verhaal dat Gonny leerde kennen en wilde omzetten in toneelvorm.

Julia van de Graaff en Gonny Gaakeer vertellen gedreven over de eersteling van hun jonge theatergroep Lynx. De vrijheid gaat hen aan het hart, zij willen bewust maken ('Wat zou jij doen?') en het begrip herwaarderen. ,,Wij willen er zeker iets mee zeggen, maar het is geen zwartgallige boodschap. Er kan zelfs gelachen worden, want de absurditeit van die tijd geven we ook weer." Ze beseffen ook dat er ondertussen veel mensen rondlopen die van deze recente geschiedenis al niet zo veel meer weten en willen ook het tijdsbeeld schetsen: de sfeer achter het IJzeren Gordijn. ,,Maar het moet natuurlijk geen geschiedenisles worden."

Er moet veel verteld worden, langs de levens van de twee vrouwen. Lijnen die soepel in elkaar overlopen, en rollen die zich aanpassen. Het materiaal is documentair. De beleving is liefst theatraal en authentiek. Muziek speelt daarin een belangrijke rol. Een vijftal liedjes, en nog veel meer 'sfeermuziek'', van muzikale duizendpoot Radek Fedyk. Geen instrument dat hij niet zou durven bespelen (gitaar, basgitaar, contrabas, trombone, trompet, tuba, piano en accordeon). En geen genre dat hij niet poëtisch kan doen klinken. Waarbij poëzie ook wel eens wat rauwer mag zijn, toch?

Projecties

Er valt nog meer te beleven. Dankzij vormgever Johann van Gerwen, die al vaker met regisseuse Leen Braspenning samenwerkte. Van Gerwen is filmmaker en multimediadesigner, en van zijn hand zijn de zeer bijzondere projecties op het achterdoek. Die proberen de sfeer van die vervlogen jaren te pakken, en ook van die nooit gerealiseerde 'heilstaten achter het gordijn'. Visuele geschiedenis. Maar ze tonen ook animaties van de verschillende ruimtes waarin het verhaal zich beurtelings afspeelt: van een café in Polen tot aan het huis waarin Monika woont. Multimediaal, dat wil zeggen dat het verhaal langs meerdere zintuigen tot ons komt. Voor een completere beleving.

De Tweede Wereld lijkt een verhaal te vertellen van achter het IJzeren Gordijn, maar het is niet moeilijk - en dat is juist de bedoeling - om de link met onze zogenaamde Eerste Wereld te leggen. Vrijheid is overal en altijd even kostbaar als kwetsbaar, en dat wordt overtuigend aangetoond.

Willem Nijssen

De Tweede Wereld, donderdag 1 december, Stadsschouwburg Middelburg en donderdag 8 december in De Mythe Goes. Aanvang beide dagen 20.00 uur.

September 2016

Julia van de Graaff over haar nominatie voor de Polonus-prijs 2016 in de categorie cultuur /

Julia van de Graaff na temat nominacji do nagrody Polaka roku 2016 w kategorii kultury

(Voor wie geen Pools spreekt: hieronder een vertaling van het gesprek)

Mijn naam is Julia van de Graaff. Ik ben actrice en ik initieer theatervoorstellingen, in Nederland heet dat met een mooi woord: Theatermaker. 

Voel je je meer Pools of Nederlands?

Dat is een hele lastige vraag, want helaas komt het er nogal eens op neer dat ik me in Nederland meer Pools voel en in Polen Nederlands. Al is dat niet zo eenduidig, als ik Pools spreek voel ik me Pools, want de taal verandert iets in mij, de manier van spreken, de melodie is anders... Als ik dit in het Nederlands zou zeggen zou het waarschijnlijk wat "zakelijker", monotoner klinken... 

Als ik een voorstelling speel met een Pools thema, en dat komt wel eens voor, dan is dat soms vreemd, want je spreekt in het Nederlands, maar je voelt een ander temperament, en het is niet altijd zo vanzelfsprekend om dat samen te brengen... Ik speelde bijv. in een voorstelling, "De Kantine", en dat ging over de vakbond Solidarność. We hebben toen heel veel interviews gedaan met mensen die actief waren in Solidarność. Eerst speelden we die voorstelling in Nederland in het Nederlands en daarna in Polen op de scheepswerven op een festival van Solidarność in het Pools. Weliswaar ben ik niet als actrice opgeleid in Polen, dus ik werkte heel hard op mijn Pools zodat mijn uitspraak goed zou zijn, maar dan voel je dat de taal bij de thematiek past, het is moeilijk te zeggen waar dat door komt, maar je voelt het gewoon.

Die voorstelling die ik nu speel en waarvan de première zaterdag was, daar werk ik eigenlijk al jaren aan. Ik voelde heel erg de noodzaak om hem te maken, want het gaat niet alleen over mij, maar over mijn familie, waar ik vandaan kom. En ik denk dat ik ook heel erg de behoefte voelde om in Nederland iets te vertellen over Polen in een historische context. Persoonlijk denk ik dat veel Nederlanders zich niet echt bewust van zijn van waar al die Polen hier vandaan komen en wat voor land dat is en hoe die geschiedenis doorwerkt in hen...

Ik denk dat die voorstelling 'De Tweede Wereld' ooit ontstaan is toen ik zo'n 15, 16 jaar oud was, want dat was in de jaren '80 en ik woonde in Nederland, maar ik reisde ook naar Polen dus ik wist wat er daar gebeurde, de Staat van Beleg. En ik voelde dat in Nederland mensen weinig besef hadden van wat dat is, hoe dat systeem Polen onder de duim houdt. Ik voelde...ik kan het moeilijk woede noemen, maar nee dat moet ik bekennen, het was een zekere woede, dat dat alles erg ver weg was voor veel Nederlanders. We hebben dus er erg aan gewerkt om een voorstelling te maken, waarin Nederlands publiek, dat niks van die situatie weet, dat alles toch kan meemaken, ook al kent het de geschiedenis niet. Theater kan geen geschiedenisles zijn tenslotte, het moet een ervaring zijn. 

Voel je je soms als een ambassadeur van Polen?

Ja, soms, ja soms wel... Soms ook, moet ik zeggen, vind ik het niet zo leuk bijv., dat als in een serie of een film er een Pools personage is, zeg maar een Poolse au-pair, dan bellen ze mij vaak en ik... mij verveelt dat in zekere zin, want ik vind dat over het algemeen nogal bordkartonnen personages, en dat bevalt me niet, want ik weet dat er een hele wereld achter zit, een 'Tweede Wereld', en die laat ik liever zien. 

Waar droom je van?

Waar droom ik van... Nou ja, ik hoop dat onze stichting Tg.LYNX dat het... ik zal eerlijk zijn... zoals Grotowski zijn theaterlaboratorium, nou ja, van zoiets droom ik. Zo'n plek waar kunstenaars elkaar treffen, niet alleen theateracteurs, maar ook misschien beeldend kunstenaars en filmmakers... Trouwens in onze voorstelling speelt ook film een grote rol, zoals documentaire beelden... Dat het een plek is om te experimenteren, maar waar ook een connectie wordt gelegd met de samenleving. Dat het niet theater is wat een beetje op zichzelf kunst maakt, maar dat naar buiten gaat, mensen wil ontmoeten en iets teweeg wil brengen in de samenleving.

 

oktober 2015

ZENDTIJD VOOR KUNSTENAARS PVDA Lynx over 'Zeeuwse Vrouwen'